آشنایی با شغل کارشناس کنترل کیفیت

نوشته شده توسط

سارا عیوضی

آشنایی با شغل کارشناس کنترل کیفیت

صنعتی شدن جوامع و به طبع آن به وجود آمدن صنایع سبک و سنگین در جوامع مختلف و افزایش بیش از پیش تولیدات صنعتی، نیازی را به وجود می آورد در زمینه تربیت متخصصان مرتبط با فرآیند تولید صنعتی به بیان دیگر در یک پروسه معمول تولید، زنجیره ای از متخصصان در بخش های مختلف انجام وظیفه می‌نمایند که عدم توفیق یک یا چند تن از این متخصصان می توانند خلل جدی در واصل شدن به هدف که همانا تولید محصول نهایی است منجر شود.

به واقع یکی از مهمترین متخصصانی که در طی پروسه تولید صنعتی نقش مهمی را ایفا می نماید کارشناس کنترل کیفیت است. که به نوعی نتیجه زحمات ارکان مختلف تولید که همانا محصول نهایی است را به بوته آزمایش می‌گذارد. کارشناس کنترل کیفیت به مثابه مهم‌ترین رکن نهایی تولید محصول به حساب می‌آید که تلاشش بهتر شدن کیفیت محصولات تولیدی است. در بسیاری از محصولات مانند خودرو‌ها این کنترل اهمیت بسیار خاصی دارد و باید آن را بسیار جدی گرفت. در کالا‌های دیگری مانند کولر‌ها و وسایل سرمایشی نیز کیفیت به منزله یک امر تبلیغاتی و کارآمد جلوه می‌کند که نیاز به متخصص و کارشناس کنترل کیفیت را ایجاد می‌کند.
از هر جنبه‌ای به این شغل بنگریم باید از آن به عنوان یک فرآیند الزامی و ضروری یاد کنیم. اما این فرآیند الزامی و ضروری چگونه و با چه کسی صورت می‌گیرد؟ وظایف کارشناس کنترل کیفیت چیست؟ چگونه می‌توان وارد این شغل شد؟ و چه تحصیلاتی نیاز است؟ آیا تعداد استخدام در این گروه قابل توجه است؟ درآمد آن به چه صورت است؟ برای پاسخگویی به این پرسش‌ها از چارچوب خاصی در این یادداشت استفاده خواهیم کرد تا مرحله به مرحله مخاطبان را با این شغل آشنا کنیم بنابراین اگر در خصوص این رشته کنجکاو هستید متن را تا پایان دنبال کنید.

 

تحصیلات موردنیاز جهت ورود به حیطه شغلی کارشناس کنترل کیفیت

متخصصان کنترل کیفیت معمولا در یکی از رشته های زیر فارغ التحصیل شده اند؛

  •     مهندسی صنایع
  •     مهندسی مکانیک
  •     مدیریت صنعتی

مهندسین صنایع مختلف معمولا در این مشاغل ممکن است مشغول به کار شوند. همانطور که اشاره کردیم همه صنایع نیازمند کنترل کیفیت نهایی محصولات هستند بنابراین بهترین کارشناس کنترل کیفیت در این زمینه فارغ التحصیلان مهندسی صنایع هستند. مهندسی صنایع نسبت به دو رشته دیگر بیشتر در کار کنترل کیفیت قرار می‌گیرند.
مهندسین مکانیک و مدیریت صنعتی هم می‌توانند نقش مکمل مهندسین صنایع باشند و هم به صورت مجزا کار کنترل کیفیت را انجام دهند بنابراین در صورتی که در این سه رشته فارغ التحصیل شده‌اید شانس زیادی برای ورود به این کار دارید. حداقل مدرک برای ورود به این کار نیز لیسانس می‌باشد.

 

معرفی بخش کنترل کیفیت

به واقع در فرآیند تولید، کنترل کیفیت بخش مهمی از مدیریت کیفیت محصولات است که به جامه عمل پوشاندن به ملزومات موثر در کیفیت توجه در خور شایانی دارد. کنترل کیفیت به منزله کنترل سلامت نیز عمل می‌کند. در بسیاری از محصولات مانند بخاری‌ها این کنترل نقش حیاتی دارد. برای مثال تصور کنید در کارکرد یک بخاری اختلالاتی وجود داشته باشد که باعث دود کردن و حتی ایجاد گاز‌های سمی شود. در صورتی که حادثه ای برای مصرف کننده رقم بخورد تمام مسئولیت آن با تولید کننده خواهد بود بنابراین معمولا تلاش می‌شود تا با استفاده از کارشناس کنترل کیفیت این موضوع به خوبی در نظر گرفته شود تا هم ضرر مالی متوجه تولید کننده نشود و هم از آسیب رسیدن به دیگران خودداری شود.

در واقع کار  یک کارشناس کنترل کیفی، بررسی فرآیندها و همچنین تولیدات صنعتی یک واحد خاص از نظر تطبیق با استاندارد های داخلی و جهانی است. این استاندارد‌ها بر اساس مولفه‌هایی به واحد‌های تولیدی ابلاغ می‌شود و آن‌ها برای دریافت آن استاندارد که گاه به منزله مجوز فعالیت است باید تمامی اقدامات لازم جهت بهبود کیفیت محصول تولید شده را انجام دهند. از آن جا کنترل کیفیت را یک فرآیند می‌دانیم که گاه نوع مواد مورد استفاده در محصول نیز ممکن است مورد ارزیابی قرار بگیرد. مثلا ممکن است نوع آلیاژ مورد استفاده در بدنه خودرو مورد آزمایش قرار بگیرد. اما عمده فعالیت کارشناسان کنترل کیفیت پس از تولید اولیه محصول صورت می‌گیرد.

یک کارشناس کنترل کیفیت بسته به توانایی های خویش می تواند در راه اندازی و مدیریت فرآیند های کنترل کیفیت نقش ایفا نماید. این موضوع بسیار اساسی است. چرا که وقتی تولید یک محصول بر اساس معیار‌های ابلاغ شده صورت گرفته باشد قطعا سطح کیفی بالاتری نیز وجود دارد و کارشناس کنترل کیفیت می‌تواند زمینه افزایش کیفیت را نیز فراهم کند.

 

وظایف یک کارشناس کنترل کیفی

کارشناسان کنترل کیفی فارغ از این که در کدام یک از شاخه ها و حیطه های صنعت فعالیت نمایند، یکسری وظایف مشترکی دارند که در موارد زیر بتوان بدان ها اشاره نمود.

- بررسی و تجزیه تحلیل داده های حاصل از بازخوردهای مثبت و منفی مصرف کنندگان و انتقال آن‌ها به سطوح مختلف مدیریتی

- بررسی کیفیت مواد اولیه و یا قطعات موجود که توسط تامین کنندگان مختلف فراهم شده و مرتب سازی این داده ها بر اساس کارآیی

- انجام تحقیقات پیوسته در زمینه راهکارهای نوین فرآیند های کنترل کیفیت

- توسعه بخش آموزش به منظور ارتقای جایگاه کارشناسان کنترل کیفیت و همچنین آموزش و نظارت بر کارکنانی که تجربه کمتری در این زمینه دارند زیرا ممکن است خطای ناشی از عملکرد آن‌ها آثار زیان باری با ابعاد گسترده بجای گذارد.

- تهیه گزارش های مرتب هفتگی، ماهانه و سالانه، جهت آنالیز کلی داده ها و روند های مدیریتی

حال که آشنایی نسبی با موضوع کنترل کیفیت پیدا کردیم بهتر است در واحدهای صنعتی خاصی به عنوان مثال وظایف کاری یک کارشناس کنترل کیفی را بررسی نماییم. این بحث را از آن روی که تجربی و عملی تر است مطرح می‌کنیم تا شما تصور دقیق‌تری از کار کارشناس کنترل کیفیت به دست آورید.

برای مثال صنایع تولید مواد شوینده را در نظر بگیرد. احتمالا کار کنترل کیفیت در این صنعت به نسبت بسیاری از موراد دیگر نیازمند آزمایشاتی اساسی تر است. به همین دلیل باید کارشناس دقت بیشتری داشته باشد و عمده مواردی که در ادامه عنوان می‌کنیم را در نظر بگیرد.

- پیدا کردن و برطرف نمودن مشکلات و نقایص موجود در مراحل مختلف تولید. این قسمت به واقع یکی از وظایف حیاتی یک کارشناس کنترل کیفی است. آزمایش و بررسی نمونه های آزمایشگاهی که به صورت تصادفی از محصولات انتخاب می شوند. این آزمایش ها می توانند به صورت پروسه های فیزیکی، شیمیایی و... انجام گیرند.

- حصول اطمینان از صحیح بودن برچسب های کیفیت روی محصولات. اگر به محصولات شوینده توجه داشته باشید با تعداد برچسب‌های متعددی بر روی آن آشنا خواهید شد که هر کدام از آن‌ها نشان از معرفی محصول است. از وزن محصول گرفته تا رایحه و تاریخ انقضا آن. این‌ها همه مورادی هستند که در کیفیت محصولات اثر گذارند و کارشناس کنترل کیفیت موظف به بررسی آن است.

- تحقیق و بررسی در مورد منطبق بودن روش های تولید با استاندارد های کیفی موجود. معمولا کیفیت محصول علاوه بر ماده اولیه تحت تاثیر روند تولید مشخص می شود. گاهی این روند تولید چندان کارآمد نیست و این ناکارآمدی تاثیر زیادی بر محصولات می‌گذارد به همین دلیل کارشناس کنترل کیفیت باید بر منطبق بودن این روند بر طبق استاندارد‌های موجود نیز اهمیت دهد.

مهندسی تولید

مثال دیگری که می توان در اینجا بدان اشاره نمود حیطه مهندسی تولید است که وظایف زیر برعهده کارشناس کنترل کیفیت است. مهندسی تولید در حال حاضر بسیار گسترده شده است و امر بسیار مهمی در تولید است اما منظور از آن چیست و چه وظایفی را در بر می‌گیرد؟

  •     نظارت فعال بر تمامی قسمت های که در فرآیند تولید وجود دارند. در بخش قبل این موضوع را تا حدودی توضیح دادیم.
  •    استفاده از تحلیل های آماری به منظور اطمینان یافتن از رعایت شدن آستانه تحمل قدرت مجاز قطعات ماشین. به منزله یک امر تخصصی در مهندسی تولید است که هم باعث کنترل کیفیت می‌شود و هم می‌تواند زمینه افزایش تولید را فراهم کند.
  •     بررسی مواد اولیه و فراورده ها به منظور یافتن نواقص موجود با استفاده از روش هایی مانند تست های شیمیایی و بیولوژیکی. که معمولا در محصولات مصرفی مانند لوازم آرایشی و شوینده‌ها کاربرد بیشتری دارد و یا حتی در برخی خوارکی‌ها

 

وضعیت شغلی و میزان درآمد کارشناسان کنترل کیفیت

ابتدا به ساکن مایلم نکاتی راجع به محل کار و ساعات کار،کارشناسان کنترل کیفیت بیان نمایم. محل کار کارشناسان کنترل کیفیت بسته به این که با کدام یک از نهادها و کارخانجات همکاری می نمایند،  متفاوت است اما اغلب این کارشناسان در محیط های آزمایشگاهی انجام وظیفه می نمایند. هم آزمایشگاه های کنترل کیفیت و هم آزمایشگاه های بخش تحقیق و توسعه صنایع و کارخانجات.

 

حال می خواهیم به موضوع موقعیت های شغلی و میزان درآمد کارشناسان کنترل کیفی بپردازیم. آز آن جایی که موضوع کیفیت و همچنین ارتقا کیفیت از مسائل حیاتی مبتلا به صنایع است، مدیران صنایع مختلف این آمادگی را دارند که متخصصان این حوزه را به هر قیمتی که شده در خدمت بگیرند. البته با این قید که این افرداد می بایست متخصصان بی نظیری در این حیطه باشند.

زمینه های استخدام نیز  در صنایع مختلف و هم در بخش خصوصی و دولتی فراهم بوده و بسته به میزان تخصص افراد حقوق های متفاوتی برای افراد در نطر گرفته می شود و این افراد نیز می توانند در حیطه های تحقیقاتی، نظارتی و مدیریتی مشغول بکار شوند.

طبق تحقیقات انجام شده طی سالیان گذشته، وضعیت جهانی شغلی کارشناسان کنترل کیفی از نظر آهنگ رشد با آهنگ منفی رو به رو بوده و طبق بررسی ها این آهنگ منفی در سال‌های آینده نیز کماکان ادامه خواهد یافت اما به نسبت وضعیت در کشورهای مختلف، فرصت های شغلی در کشور ما نیز با آهنگ رشد مناسبی مواجه نیست تا جایی که بسیاری از صنایع و کارخانجات چه از نظر فناوری و چه از نظر توسعه در وضعیت مناسبی نبوده و علی القاعده بخش کنترل کیفی نیز از این دایره مثتثنی نیست.

از نظر میزان درآمد، به این متخصصان در کشور ارقام متفاوتی پرداخت می گردد. مانند بسیاری از مشاغل دیگر این شغل نیز تابعی از تخصص و تجربه است. که یقینا بسته به تخصص و سابقه کاری این افراد است این ارقام پرداختی حدودی از حداقل دستمزد تا چندین برابر آن را دارا می باشد. قاعدتا اگر فردی با بخش خصوصی همکاری نموده و دارای تخصص و سابقه موثری در این حیطه باشد می توانند ارقام بالاتری را درخواست نماید.

مهارت ها و توانایی های موردنیاز

 

  • روحیه بالا در انجام کارها و فعالیت های گروه. به واقع تولید یک محصول مشترک توسط گروهی از افراد، نیازمند هماهنگی و همکاری در سطحی بالا و قابل پذیرش است.
  • دانش فنی و علمی بالایی در آن بخشی از صنعت که فعالیت می نمایند، داشته باشند. زیرا حیطه کنترل کیفیت دارای قلمرو وسیعی بوده و در هر صنعتی با دنیای جدیدی مواجه خواهیم بود.
  • علم به  شاخص های استاندارد کنترل کیفیت و قانون های مربوط به آن
  • توانایی های مناسب در حیطه تشکیلاتی و داشتن رویکرد نظام مند در فعالیت به منظور استفاده مناسب از بهترین متدهای حال حاضر و مرسوم ملی و جهانی برای کنترل کیفی فرآورده ها یا خدمات
  • مهارت ارجحیت دادن در اعمال مختلف و زمان بندی مناسب در زمینه انجام پروژه ها مطابق با هدف گذاری ها
  • مهارت دقت در جزئیات فرآیند ها

 این ویژگی از مهمترین توانایی های مورد نیاز کارشناس کنترل کیفیت در هر واحد تولیدی است و باعث می‌شود که کنترل های کیفی موردنظر دقیق تر صورت پذیرد. به طور کلی باید از واژه متاسفانه در خصوص وضعیت شغلی در این رشته سخن گفت چرا که چندان بازار کار مطلوبی در حال حاضر ندارد. معمولا در کشور‌هایی که تولید بسیار بالاست و رقابت رکن اساسی در اقتصاد و تولید به حساب می‌آید وضعیت کارشناسان کنترل کیفیت هم مناسب برآورد شده است اما در کشور‌های اصطلاحا تک محصولی چندان نمی‌توان به ورود به بازار کار امیدوار بود مگر در شرایط خاص.

نظری برای این مقاله ثبت نشده است

اخبار استخدامی